Op 19 maart 2026 is formeel decharge verleend op het project “Slim Verbinden – Prestaties, Kosten, Risico’s (PKR)”. Daarmee is een traject van ruim 2,5 jaar afgesloten waarin binnen Rijkswaterstaat is onderzocht hoe je bestaande prestatie‑indicatoren (PINs), kosten en risico’s op een slimme manier met elkaar kunt verbinden. De prototypes, dashboards en de methodiek liggen er nu; de vraag verschuift van “kan het?” naar “hoe gaan we het gebruiken?”
De kern van de methodiek is de bedrijfswaardenmatrix. Afwijkingen op PINs worden, via casuïstiek en expertsessies, vertaald naar risico’s op bedrijfswaarden (veiligheid, bereikbaarheid, maatschappelijke impact, etc.) en vervolgens naar monetaire equivalenten. Deze totale risicosom per PIN wordt met eenvoudige multi‑criteria‑analyses (bijvoorbeeld op basis van verkeersintensiteit, lengte, vaarwegtype, netwerkcategorie) verdeeld over netwerkschakels. Zo ontstaat een rangorde van schakels die het meest bijdragen aan een PIN‑afwijking en waar de potentiële risicoreductie het grootst is.
Het rapport laat zien hoe dit uitpakt voor het hoofdwegennet, het hoofdvaarwegennet en het hoofdwatersysteem, en welke lessen dat oplevert voor proces‑PINs, wettelijke normen en High Impact‑Low Probability risico’s. Het rapport bevat impressies van de ontwikkelde dashboards (prototypen) die gebruikers ook werkelijk kunnen raadplegen.
Scherpe keuzes
In de media klinkt het luid en duidelijk: er moeten scherpe keuzes worden gemaakt in de infrastructuur. Het ongemakkelijke is: het moment van kiezen lag feitelijk al eerder – bij het vaststellen van de budgetten en bij het ontbreken van een scherpe, doorleefde visie waar je stelselmatig op stuurt. Het resultaat zien we nu: Nederland teert al jaren in op de kwaliteit en toekomstige werking van zijn kritieke infrastructuur. De ruimte om eenvoudig “nog wat extra geld” te vragen, wordt kleiner.
Juist in die context is PKR een kans om binnen de huidige kaders toch door te pakken. Niet door nóg een model bovenop de bestaande stapel te leggen, maar door de taal van prestaties, kosten en risico’s op elkaar aan te sluiten en zichtbaar te maken waar een euro risicoreductie het meeste oplevert.
Wat ligt er nu?
Het Proof of Concept laat zien dat je:
- Afwijkingen op PINs kunt vertalen naar risico’s op bedrijfswaarden (veiligheid, leefbaarheid, duurzaamheid, bereikbaarheid, maatschappelijke impact, betrouwbare overheid).
- Deze risico’s kunt uitdrukken in monetaire equivalenten, zodat ze optelbaar en vergelijkbaar worden.
- Met relatief eenvoudige multi‑criteria‑analyses de totale risicosom per PIN kunt verdelen over netwerkschakels, en zo een rangorde van kritieke schakels kunt maken.
De uitkomsten zijn nadrukkelijk relatieve rangordes en gesprekstarters – geen exacte trajectcijfers en geen besluit in zichzelf. PKR is een risicolens die je naast FMECA, areaalmodellen en programmeerprocessen legt.
Geen eindbeslissing
Belangrijk is dat “Slim Verbinden” nadrukkelijk een Proof of Concept is. De formules, criteria en factoren zijn bewust als eerste werkende versie neergezet om de methode te testen, niet als definitieve standaard. Het rapport bevat daarom ook een uitvoerige kritische beschouwing: over de aannames in risicoprofielen, het verdelingsvraagstuk en de grenzen van monetariseren bij genormeerde leefomgevingsopgaven.
De conclusie: de verbinding tussen Prestaties, Kosten en Risico’s is technisch en methodisch mogelijk, mits PKR wordt ingezet als strategische risicolens naast bestaande instrumenten (zoals FMECA en areaalmodellen) en verder wordt uitgewerkt in een volgende fase. De uitkomsten op het niveau van netwerkschakels zijn relatieve rangordes en gesprekstarters voor netwerkmonitoring en programmering – geen eindbeslissingen.
Waarom nu doorpakken?
Omdat de echte keuze – de budgettaire en politieke – al gemaakt ís, wordt het des te belangrijker om binnen die kaders zo zorgvuldig mogelijk met risico’s om te gaan. Doorgaan op de oude voet betekent in de praktijk verder interen op de toekomstwaarde van onze infrastructuur.
PKR biedt geen magische oplossing, maar wel een concreet startpunt om met de bestaande informatie en kaders zichtbaarder te maken waar de grootste risico’s en waardeverschillen zitten, transparanter te verantwoorden waarom je ergens wél en elders niet investeert, en systematischer het gesprek te voeren over uitstel, versnelling en herprioritering.
Met de decharge is het Proof of Concept afgesloten. De volgende stap is aan de programma’s en opdrachtgevers die willen onderzoeken: hoe zetten we deze risicolens in om onze schaarse middelen slimmer, eerlijker en beter uitlegbaar in te zetten?
Het is een nieuwe toepassing. Het kost tijd om die te omarmen, laat staan toe te eigenen, maar de tijd dringt. De eerste stap is gezet. En dat is stiekem best heel tof!
Neem gerust contact op voor meer informatie over de toepassing of de toepasbaarheid in jouw organisatie.
