Werken met herkenbare casuïstiek – voor bijvoorbeeld het doorgronden van én leren werken met een bedrijfswaardenmatrix – is niet enkel goed voor een geweldige leerervaring, het is ook buitengewoon leuk. Om die reden beschrijf ik ook – als de casus dat toelaat – een historisch perspectief. Het geeft net dat beetje extra context op een bepaalde situatie waardoor deelnemers vaak met meer nuance naar de risico’s kijken en tot betere risico inschattingen komen. Historie doet ertoe. Daarom deel ik de komende dagen van een paar gemaakte casussen het bijbehorende historisch perspectief. Gewoon omdat het leuk is.
Gemaal Terwolde
Diep verscholen in de Veluwse landschappen, aan de oevers van de IJssel, ligt een verborgen parel van waterbeheer: Gemaal Terwolde. De geschiedenis van dit gemaal is een fascinerend verhaal van innovatie en de eeuwige strijd tegen het water.
De geschiedenis van Gemaal Terwolde
De geschiedenis begint in 1916 met een krachtig stoomgemaal, dat de waterhuishouding van de polder Veluwe regelde. Na decennia van trouwe dienst werd dit stoomgemaal in 1951 vervangen door een modern, elektrisch gemaal: Mr. A.C. Baron van der Feltz. Dit nieuwe gemaal, vernoemd naar de toenmalige dijkgraaf van het Polderdistrict Veluwe, was een toonbeeld van technologische vooruitgang. Uitgerust met drie verticale schroefpompen van Werkspoor en aangedreven door krachtige Heemaf elektromotoren, kon het gemaal efficiënt het waterpeil regelen. Het oude stoomgemaal werd niet gesloopt, maar kreeg een tweede leven als woonhuis voor de machinist. Het is daarmee nog altijd een tastbare herinnering aan het verleden.
In de jaren die volgden, bleef het gemaal onvermoeibaar zijn werk doen. Maar na verloop van tijd was modernisering onvermijdelijk. Tussen 1996 en 1997 onderging Gemaal Terwolde een ingrijpende renovatie. De oude motoren werden vervangen en twee van de drie pompen maakten plaats voor efficiënte KSB dompelpompen. Slechts één van de originele pompen bleef behouden, omdat deze een unieke dubbelfunctie had: het inmalen van water in tijden van droogte. Tegelijkertijd werd het hele systeem geautomatiseerd, waardoor het gemaal nog efficiënter kon opereren.
Samen met gemaal Veluwe in Wapenveld, speelt Gemaal Terwolde een cruciale rol in het waterbeheer van het stroomgebied bij Terwolde. Het loost overtollig water via de Grote en de Nieuwe Wetering in de IJssel. Maar het gemaal kan ook het tegenovergestelde doen: in tijden van droogte kan het met één van zijn pompen water vanuit de IJssel terugpompen naar het bemalingsgebied. Een slim staaltje techniek dat de Veluwse landbouw en natuur beschermt tegen zowel overstromingen als droogte.
